Oblicza ceremonializmu: Teurgia Wyroczni Chaldejskich

Ceremonializm (współcześnie zwany potocznie: magią ceremonialną) był wynikiem przenikania się na przestrzeni wieków niezliczonych ideologii. Jednym z najstarszych nurtów kładących podwaliny pod praktyki ceremonialne była teurgia.

Słowo „teurgia” pochodzi od dwóch greckich słów: „theos” (Bóg) oraz „egeria” (praca). Tłumaczone jest to jako ,,praca boża” lub ,,boskie działanie”.

Teurgię zazwyczaj definiuje się jako zbiór praktyk rytualnych o charakterze duchowym, gdzie nadrzędnym celem jest zbawienie duszy (uwznioślenie i poznanie natury świata). Ma to następować poprzez zjednoczenie duszy teurga z Bogiem lub bogami, których wyznaje. Charakterystycznym elementem tej praktyki duchowej jest szczególna relacja pomiędzy praktykiem, a boskimi siłami, które stają się jedynym celem pozwalającym na spełnienie w otaczającej rzeczywistości.

Niewątpliwie źródłem praktyk była starożytna Grecja, a w szczególności prace neoplatońskich filozofów, np. Porfiriusza. Najważniejszą pracą traktująca o teurgii dla neoplatoników były tzw. Wyrocznie Chaldejskie, w których po raz pierwszy został użyty termin teurgii. Praca ta z czasem stała się fundamentem praktyk neoplatońskich poszukiwaczy prawdy duchowej.

Teurgia a taumaturgia

Teurgia stanowiła łączność pomiędzy neoplatońską filozofią, mistycyzmem oraz politeistycznym kultem religijnym. Często pisma komentatorów Wyroczni Chaldejskich wspominały o istnieniu praktyki stojącej w zupełnej opozycji do prac teurgów: taumaturgii. Neoplatoński filozof oraz teurg Jamblich wspominał o istnieniu czynności magicznych zwanych taumaturgią, które nie mają żadnego związku z nadrzędnym celem teurgii, przy czym kontrastował przyświecające obu praktykom motywacje.i

Taumaturgia czyli: trauma (cud) oraz egeria (praca), oznaczała sztukę tworzenia cudów. W odróżnieniu od teurgii, jej celem nie jest transcendentalne poznanie poprzez unifikację z boskością, tylko kontrola sił wyższych lub ich celowe użycie do wywołania materialnego cudu (czegoś niemożliwego i przekraczającego ludzką logikę). Układ zależności, w przeciwieństwie do teurgii, układa się w szyku malejącym: boskie siły spływają na praktykanta, który dokonuje z ich pomocą niemożliwego.

Niewątpliwie taumaturgia łączy się z magią, czyli sztuką wpływania za pomocą środków duchowych na materialną rzeczywistość. Wszelkie zachowane teksty praktyk magicznych, np. w greckich papirusach, a także w późniejszej tradycji grimuarycznej, mogą stanowić przykład praktyk taumaturgicznych. Osoba wykonująca praktyki rytualne w pierwszej kolejności zwraca się do sił boskich, aby uzyskać inspirację, czy też moc lub zezwolenie na wykonanie działania w świecie fizycznym. Praktyki teurgów posiadały pewne punkty wspólne z taumaturgią, jednak odróżniała je celowość działań.

Wyrocznie Chaldejskie

Wyrocznie Chaldejskie składają się ze zbioru wersów, czasem słów zapisanych heksametrem, datowanych na drugi wiek naszej ery. Pierwotne zapiski zachowały się pod postacią komentarzy oraz cytatów neoplatońskich autorów (np. Porfiriusz, Jamblich). Traktowane były jako obowiązkowa literatura neoplatońskich szkół od czasów Porfiriusza (3-4 wiek n.e.), aż do czasów filozofa Damascjusza (5-6 wiek n.e.).ii

Jako autorów podaje się Juliana Chaldejczyka oraz jego syna Juliana Teurga. Czasami podkreśla się związki wyroczni z Zoroasterem (Zaratrusztą).

Nazwa sugeruje związek ze starożytną Chaldeją, jednak wiele wskazuje, że to związek czysto duchowy, nawiązujący do mądrości Wschodu. Badania nie wykazały faktycznego powiązania pism z mezopotamskimi terenami. Zauważalne natomiast są wpływy gnostyckie (szczególnie w bardzo podobnej kosmogonii) oraz hermetyczne. Synkretyczna natura Wyroczni Chaldejskich umożliwiła skonstruowanie bogatej teurgicznej mapy inicjacyjnej.

Metafizyka Wyroczni Chaldejskich

Platońska filozofia idealizmu odcisnęła niezbywalne piętno na wizji świata przedstawionej w tekście. Świat poznawalny zmysłami stanowił jeden z elementów rozbudowanego układu planów wszechświata ( potrójność świata). Wyrocznie Chaldejskie bazowały na metafizycznej hierarchii bytów, za pomocą której wyjaśniały genezę oraz funkcjonowanie świata.

Pierwsza triada – uosobienie pierwotnych sił boskich, których współpraca pozwoliła przejawić cały istniejący wszechświat:

a) Ojciec : Najwyższy Transcendentny Bóg, określany także źródłem wszystkiego. Pierwszy umysł z którego wyłoniły się idee, mogące się zamanifestować z pomocą innych członków triady. Z tego powodu Proklos nazywa go najwyższą inteligencją. Stanowił ostateczny cel podróży każdego teurgia w poznaniu prawdy.iii

b) Syn : Drugi Intelekt. Idee Najwyższej Inteligencji trafiają do Syna, który je manifestuje. Jest on nazywany demiurgiem, stworzycielem świata boskiego. Posyła również idee Pierwszego Umysłu do Matki (trzeci umysł), rozpoczynając powstanie świata zmysłowego.

c) Matka: Trzeci Umysł posiada aspekt żeński. Nazywana Mocą lub Siłą, jest życiodajnym aspektem emanacji, ożywiając idee posłane od Ojca poprzez Syna. Z tego powodu nazywana jest kreatorką świata materialnego. Kojarzona jest z Hekate, ze względu na związek ze światem zmysłowym oraz samą Ziemią.

Wszystkie części triady są z sobą nierozerwalnie związane, przenikają się i w istocie stanowią jedno.

Teurgowie znali także inne istoty, które zamieszkiwały poszczególne plany. Jedne pomagały w ich wędrówce ku górze (Źródło), a inne z kolei wymagały specjalnych praktyk, aby ograniczyć ich zgubny wpływ na teurga. Oto najważniejsze z nich:

a) Iynges: mają rolę łączników pomiędzy Najwyższym Umysłem, a teurgami uwięzionymi w świecie materialnym. Ich funkcja zazwyczaj ogranicza się do przedstawiania wiadomości. Nie zostały opisane żadne inne cechy tych bytów.

b) Siły Łączące: ich funkcja była znacznie rozleglejsza niż Iynges. Prócz komunikacji pomiędzy Źródłem a światem materialnym, zarządzały oraz dbały o harmonię świata. Teurgowie zasięgali u nich pomocy w kontakcie, a także protekcji podczas swoich rytów.

c) Teletarchowie – istnieją możliwe powiązania pomiędzy Teletarchami a gnostyckimi archontami. Podobnie jak ci drudzy, zarządzali wszystkimi 3 światami (materialnym, eterycznym oraz boskim). Ponadto służyli jako mistrzowie inicjacji podczas teurgicznych misteriów. Oczyszczali praktykantów z wpływów fizycznego świata, wspomagając ich wędrówkę ku górze.

b) Anioły – opisywani jako posłańcy Najwyższej Inteligencji. Wspomagali mistyków we wspinaczce poprzez plany.

c) Demony – związane z boginią Hekate uosabiają siły materialnego świata. Znana jest ich szkodliwość dla teurgów, którzy czynili specjalne praktyki, aby oczyścić się z wpływów demonicznych (np. inwokując Hekate jako królową świata zmysłowego).

d) Eros – harmonia oraz boska miłość. Pierwsza idea która wyszła z Pierwszego Umysłu. Harmonizowała wszystkie elementy wszechświata. Jego funkcje były zbliżone do Iynges, Sił Łączących oraz Teletarchów: oczyszczała duszę teurga wspomagając proces wędrówki ku Ojcu.

Wyrocznie Chaldejskie posiadają znacznie więcej opisów różnych potęg funkcjonujących na trzech planach. To poglądowe przedstawienie jest jednak wystarczające do zobrazowania rozległości teologii teurgicznej oraz nakreślenia prawdziwego celu działań teurgii.

Teurgia Chaldejska

Teurgia opisana w Wyroczniach Chlajeskich w swoich założeniach głównie bazuje na czterech elementach:

– znajomości metafizycznej konstrukcji wszechświata,

– oczyszczeniu duszy z materialnych wpływów pętających dusze teurga,

– wędrówce poprzez kosmiczną drabinę planów,

– unifikacji z bóstwem (lub bóstwami) i transcendencję.

Transcendentny aspekt odróżniał teurgię od innych rytualnych praktyk (np. taumaturgii).

Porfiriusz oraz Jamblich podkreślali inicjacyjną naturę Wyroczni Chaldejskich. Podstawą teurgii jest boska miłość oraz przekraczanie konkretnych etapów podróży inicjacyjnej (wędrówka pod drabinie planów) za pomocą kontemplacji oraz rytualnych praktyk duchowych.iv

Rytualizm stanowił dużą cześć praktyk teurgicznych. Jamblich w „De Mysteriis” opisał rytuały jako bazujące na etycznych oraz intelektualnych wzorcach, wraz z użyciem symboli służących do obudzenia pierwotnej więzi z bogami, oparte na harmonii i boskiej miłości.v W praktyce najważniejszym elementem pracy były inwokacje do bóstw. Teurg pragnąc uzyskać wskazówki od bóstwa rozpoczynał recytacje tekstu poświęconego jednemu z nich. Często wspomagał się statuami i posągami obrazującymi bóstwa. Następnie oczekiwał znaku: wizji lub innego sygnału, który niósł oczekiwaną informację. Rytuał mógł zakończyć się złożeniem ofiary oraz modlitwą (wszelkie ofiary składane bogom były częstym elementem w tej praktyce).vi

Teurgia: czy tylko Chaldejska?

Wyrocznie Chaldejskie wraz z neoplatońskimi kontynuatorami wytworzyły unikatową praktykę duchową. Badania pokazują, iż definicja, która reprezentuje teurgię, znalazła zastosowanie w bardzo wielu miejscach na świecie. Temat ten zostanie przedstawiony w kolejnych częściach cyklu poświęconych teurgii.


Przypisy:

i I. Tanaseanu- Dobler: Theurgy In late antiquity: The Invention of a ritual tradition, Gottingen 2013, s. 108.

ii Julianus The Therugist: Chaldean Oracle: text, translation and commentary, Tłum. Ruth Majercik, Leiden 1989, s. 1-4.

iii Tamże, s. 6.

iv C. Addey, Divination and teurgy in neoplatonism: Oracles of God’s, Farnham 2014, s. 11.

v Iamblichus: De Mysteriis, Tłum. E. C. Clark, J..M. Dillon , J.P. Hershbell, Atlanta 2003.

vi I. Tanaseanu-Dobler, Theurgy in Late Antiquity…, s. 109.

Zespół pasjonatów nieszablonowego myślenia oraz postępu intelektualnego, posiadający wieloletnie doświadczenie w obserwacji oraz analizie otaczającej rzeczywistości. Promotorzy kultury oraz doskonalenia się we wszystkich dziedzinach wiedzy. Wprawni badacze literatury ezoteryczno-okultystycznej oraz naukowej. Śmiali filozofowie czasów współczesnych, niestrudzeni w poszukiwaniu prawdy.

Leave a comment



Artykuły:

Krakowski Stańczyk przedstawia:


Website Security Test

Blogi

  • Krakowski Stańczyk

    Hucpa, swawola i łajdactwo w jednym.

  • Nowy blog wkrótce

    Będzie zielono, ciekawie i... ładnie ;)

Copyright 2017 © All Rights Reserved Okult.pl     Designed by Okult.pl