Warning: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in /wp-content/plugins/fresh-custom-code/bootstrap/pluginClass.php on line 116

Oblicza zła na przestrzeni wieków: Aryman

Zło od zawsze było postrzegane przez człowieka na wiele różnych sposobów. Jego koncept przejawiał się w licznych religiach oraz wierzeniach, przyjmując różne maski. Od złych duchów, demonów po upadłe anioły czy też złych bogów. Każda religia posiadała zawsze głównego antagonistę, któremu przypisywało się szerzenie zła na świecie. Zaratusztrianizm jest niewątpliwie jednym z najstarszych wierzeń, poruszających koncept zła. Jego personifikacją jest Angra Mainyu zwany inaczej Arymanem.

Teologia zaratusztrianizmu

Korzenie religii Zaratusztry sięgają wczesnych czasów indoeuropejskich, jednak nie jesteśmy w stanie jasno określić dokładnego czasu powstania wiary. Istnieją tylko pewne przypuszczenia i niejasne poszlaki co do początków tego ruchu. Sugerując się niektórymi z nich można w dużym zaokrągleniu oszacować w jakich czasach żył sam prorok Zaratusztra. Uśredniając zróżnicowane daty możemy w dużym przybliżeniu za czas jego życia wyznaczyć przedział od XIV do VI wieku p.n.e.i Zaratusztrianizm jest religią perską, która rozkwitła na terenach ,które obecnie obejmują północny Iran.

Jest to wiara monoteistyczna, która promuje koncept nieustannej walki dobra ze złem, porządku z chaosem. Głównym bóstwem reprezentującym siły dobra jest Ahura Mazda. Jak w każdej religii monoteistycznej, bóg ten uważany jest za jedynego oraz jest twórcą świata i wszelkiego życia. Ahura Mazda jest niewidzialny, wszechobecny oraz nieposiadający formy. Przez to, poza symbolicznym przedstawieniem na reliefach perskich świątyń, nie sposób określić wizerunku bóstwa. Zgodnie z doktryną wszelkie istnienie ma w nim swój początek i wszystko, co dobre mogło dzięki niemu zaistnieć.

Przeciwnikiem Ahura Mazdy jest jego bliźniaczy duch zwany Angra Mainyu, czy też Aryman. Tak jak Ahura Mazda istnieje on od zawsze i również od zawsze figuruje jako antagonista dobrego boga. W przeciwieństwie do np. judaizmu, czy chrześcijaństwa, zło w postaci Angra Mainyu istniało od samego początku wszystkiego, nie będąc wypaczonym tworem bóstwa. Angra Mainyu wyłonił się w tym samym momencie co bóg kreator, jako jego odwieczny przeciwnik i zaprzeczenie wartości które reprezentuje Ahura Mazda. Na jego kreację odpowiada destrukcją przeciwko wszelkiemu istnieniu. W przeciwieństwie do prawdy reprezentuje kłamstwo. Tutaj właśnie pojawia się zasadnicza różnica pomiędzy zaratusztrianizmem a chrześcijaństwem, bowiem podczas gdy druga z religii głowiła się nad wytłumaczeniem dlaczego wszechmocny Bóg odniósł porażkę podczas stwarzania perfekcyjnego wszechświata, pierwsza stwierdza, że świat od zawsze był taki, pełen zarówno dobra jak i zła. Człowiek zatem może swobodnie opowiedzieć się po jednej ze stron konfliktu.ii

Postać Arymana

Aryman (Ahriman) etymologicznie pochodzi z języka perskiego. W staroirańskim (awestyjskim) jego nazwa to Angra Mainyu (Angra Mainju) co może być tłumaczone jako zły duch, mroczny, ciemny duch/inspiracja.iii Wydaje się on być oryginalnym konceptem zaratusztrianizmu na co wskazują szczątkowe informacje porozrzucane w Gathach. Jest on bezpośrednim przeciwnikiem „dobrego ducha”, Spenta Mainyu inaczej zwanego Ahura Mazdą.

W Gathach, Aryman występuje pod różnymi nazwami. Czasami używany jest epitet aka (‘zły’) formułując nazwę Aka Mainyu. Jeszcze gdzie indziej pojawia się imię Akem Manah co można by przetłumaczyć jako ‘myślący źle’. Znajdziemy także określenie debaaman co oznacza po prostu ‘oszust’. Możemy je śmiało połączyć z Arymanem bowiem jest on najważniejszym szerzycielem zła we wszystkich formach, które są z kolei jego domenami, absolutnie przeciwnymi do domen Spenta Mainyu, którymi są: Kosmiczny Porządek oraz Prawda.

Zły Duch w akompaniamencie stworzonych przez siebie bytów oraz popleczników w postaci starych bóstw indo-irańskich zwanych dewami, szerzy chaos, które to działanie wymierzone jest w Ahura Mazdę i jego uporządkowany wszechświat. Dodatkowo zanieczyszcza doskonałe dzieło swego brata złem wszelkiej maści, ciemnością, chorobą i śmiercią. Jako narzędzie chaosu stanowi absolutną antytezę bliźniaczego ducha porządku.iv Jego zadaniem jest stałe zasiewanie wątpliwości i prowokowanie kwestionowania otaczającego istoty ludzkie świata.

Aryman, jak już wcześniej zostało wspomniane, przebywa w stanie nieskończonej ciemności rzucając wyzwanie każdemu stworzeniu Dobrego Ducha.v Tym aktem wprowadza dynamikę do odwiecznej wojny pomiędzy dwoma przeciwnymi obozami przez co stan rzeczy na świecie nigdy nie jest statyczny a wszystko stale się rozwija. Można więc stwierdzić, że jest koniecznym elementem bez którego żadna nowa kreacja nie miałaby racji bytu a świat przy jego absencji po prostu skostniałby i przestał żyć.

Oprócz swej destruktywnej działalności, podpowiada też ludziom i zachęca ich do czynienia zła w świecie, kusząc swymi kłamstwami na temat protagonisty.vi Sam jest czystym uosobieniem wszelkiego zła: nieszczęścia, katastrof, wojny, chorób i śmierci. Reprezentuje brak sprawiedliwości oraz zaprzeczenie życia. Mówi się, że jeśli ludzie zdecydują się obrać stronę dobra i wspomóc Ahura Mazdę w jego dziele, Aryman zostanie zniszczony i rozpuści się w nicości. Zanim to jednak nastąpi, dojdzie do wielkiej konfrontacji obu przeciwnych stron w ostatecznej bitwie w której ma zwyciężyć Ahura Mazda a wszechświat ma zostać odnowiony, całkowicie pozbawiony śladu istnienia Arymana i jego tworów.vii

Aryman według antropozofii Rudolfa Steinera

Antropozofia, stworzona przez austriackiego filozofa i badacza nauk mistycznych, Rudolfa Steinera, jest jednym z systemów gnostycznych zakładających obcowanie z boskimi tajemnicami i sacrum, jednocześnie skupiając się na ich poznaniu w myśl zasady jedności, która mówi, iż zrozumieć daną rzecz można wyłącznie wtedy, gdy postawimy się w sytuacji trzech aspektów: poznającego (nas), poznawanego (rzeczy, którą chcemy zrozumieć) oraz środka poznania (sposobu jakim będziemy próbowali zrozumieć daną rzecz). Z greki ‘anthropos’ to ‘człowiek’ a ‘sophia’ to ‘mądrość’. Te terminy w bardzo trafny sposób opisują przedstawiony wyżej charakter systemu, który kieruje się przede wszystkim poznaniem świata duchowego opartym na indywidualnym doświadczeniu człowieka.viii

Koncept Arymana pojawia się i w tej gałęzi poznawczej, zaraz obok Lucyfera i Chrystusa. Razem stanowią trzy siły duchowe nurtu, mające przemożny wpływ na dzieje i rozwój ludzkości. Każda z trzech przedstawionych postaci pełni konkretną rolę w podróży jaką jest życie. Myśl ta organizuje w pewien sposób rozumienie rozwoju duchowego w systemie antropozofii.

Aryman wraz z Lucyferem wyznaczają dwa przeciwne bieguny na drodze człowieka ku boskości i ostatecznemu poznaniu. Chrystus natomiast reprezentuje tutaj drogę środka, przebiegającą pomiędzy dwoma skrajnościami, jednak nadal korzystającą z tego co oferują oba przeciwne bieguny. I choć służą one ewolucji człowieka, zbytnie zainteresowanie jedną stroną i zbyt długie w nim trwanie prowadzi do klęski, zagubienia oraz cofania się w rozwoju.

W tym świetle Aryman i Lucyfer są przeciwnikami ludzkości, starającymi się odwieźć człowieka od jego celu jakim jest złączenie się z boskością, przebóstwienie. Ich narzędziem ku temu jest kuszenie do obrania przeciwnej ścieżki.

Z jednej strony Lucyfer i istoty mu podobne, starają się skupić uwagę człowieka wyłącznie na aspektach duchowych, prowadząc do zaniedbania sfery materialnej a rozwój staje się jednostronny. Człowiek staje się więźniem złudnych światów wewnętrznych. Po drugiej stronie stoi Aryman, który przeciwnie do Lucyfera, stara się o oddzielenie człowieka od sfery duchowej, prowadząc do rozerwania tego co materialne od aspektu duchowości. W tym świetle człowiek skupia się wyłącznie na świecie materialnym. Jest nim doszczętnie pochłonięty, zafascynowany jego przyjemnościami.

Obie postaci uosabiają dwie skrajne sfery czy też siły, które służą ewolucji, a, co więcej, są nawet dla niej konieczne. Nigdy jednak żadna nie powinna górować bądź obyć się całkowicie bez tej drugiej, bowiem ewolucja ustępuje, a człowiek zawraca się w złą stronę i degraduje. Idealną syntezę obu stron odzwierciedla tutaj postać Chrystusa, przewodnika po obu aspektach, swoisty pomost pomiędzy rzeczywistością duchową a materialnym światem w którym żyjemy.ix

Uściślając, Aryman jest demonem intelektu, ziemskiej wiedzy, nauki i technologii, wszystkiego co materialne oraz namacalne. Nieprzerwanie działa by uśpić i stłumić ludzkie dusze. Wisi jak widmo nad cywilizacją ludzką i w pewien też sposób stanowi rozdroże, bowiem jego działalność może przynieść dwojaki skutek, a wszystko zależy od reakcji ludzkości na owe działania. Ludzie albo doszczętnie pogrążą się w materii zapominając o zasadzie ducha, albo też przejrzą na oczy dokładnie i zauważą, że pewnych rzeczy nie da się osiągnąć przy pomocy samego życia fizycznego. Tak więc jego domeny są zarówno darem jak i niebezpieczną pułapką.

Zło konieczne

Świat nie jest i nigdy nie był czarno-biały, a powyższe rozważania nad postacią Arymana dokładnie to ilustrują. Na tej podstawie można śmiało wywnioskować, że nawet zło ma swą nieodzowną i kluczową rolę w świecie jaki znamy. Wszak dobro nie może bez niego istnieć a człowiek nigdy nie byłby w stanie ruszyć naprzód przy jego absencji. Bo czymże jest ewolucja bez możliwości dokonywania wyborów?


Przypisy:

i M. Boyce: Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices, Londyn 2001, s. 2.

ii P. O. Skjærvø: An Introduction to Zoroastrianism, Cambridge 2005, s. 1-2.

iii Tamże, s. 18.

iv Tamże.

v S. A. Nigosian: The Zoroastrian Faith: Tradition and Modern Research, Montreal s. 62.

vi Tamże, s. 85.

vii Tamże, s. 95.

viii G. Zarzeczny: Metaforyczna droga do bóstwa w antropozofii (na przykładzie pism Jerzego Prokopiuka), Wrocław 2008, s. 1-2.

ix Tamże, s. 4-6.

Zostaw wiadomość

Leave a comment


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.



Website Security Test

Znajdziesz nas

Blogi

  • Krakowski Stańczyk

    Hucpa, swawola i łajdactwo w jednym.

  • Zielarski Alembik

    Zielono, zdrowo i ładnie. Czyli Cynthia w swoim żywiole ;)

Copyright 2017 © All Rights Reserved Okult.pl     Designed by Okult.pl