Smok Muszuszu – ujarzmione zło?

Czym był smok?

Ludziom od zawsze towarzyszyła wiara w istoty magiczne, wyłamujące się z powszechnie przyjętego porządku natury. Szczególnym elementem tych wierzeń było przekonanie o istnieniu nieznanych gatunków zwierząt, czy też bestii. Stworzenia te zazwyczaj charakteryzowały się przerysowanymi cechami oraz hybrydyzacją własności istniejących stworzeń (chimery). Bez wątpienia można uznać, że najbardziej rozpowszechnioną istotą mityczną na świecie jest smok.

Smok w większości europejskich języków pochodzi od greckiego słowa drakon oznaczającego węża oraz wielką rybę morską. Łacińskie słowo „draco” dało początek najbardziej rozpowszechnionej formie „dragon”, która pochodzi z języka francuskiego. Każda kultura wypracowała charakterystyczne określenia dla słowa „smok”, jednak co najważniejsze, pozwoliło to zrozumieć jak wyglądają opisywane istoty. Smok jest najczęściej kojarzony ze stworem, który przypomina ogromnego węża (każde przedstawienie dodawało inne elementy do tego wizerunku, np. skrzydła). Jednym z najstarszych przedstawień drakońskich bestii jest istota zwana Muszuszu.

Brama Isztar – dom Muszuszu

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków starożytnej Babilonii jest Brama Isztar, wzniesiona za panowania króla Nabuchodonozora II (6 wiek p.n.e.) jako przejaw świetności państwa babilońskiego. Poza zastosowaniami czysto praktycznymi, jej rolą była także funkcja sakralna: stanowiła początek szlaku procesyjnego, po którym podczas ceremonii religijnych pielgrzymi zmierzali do świątyni Marduka (głównego patrona Babilonii). Mimo oczywistych konotacji z boginią Isztar, brama posiadała również interesujące zdobienia nawiązujące do bogatej mitologii babilońskiej.

Tym co przykuwa największą uwagę są reliefy przedstawiające istoty zwierzęce: lwa, byka i węża posiadającego kończyny. Dzięki odkryciu zapisków budowniczych bramy można było ustalić, kim były tajemnicze zwierzęce postacie. Zdobienia ukazywały święte zwierzęta, istoty będące przejawami bóstw oraz ich opiekuńczej roli: lwa (symbol Isztar), byka (powiązanego z bóstwem burzy oraz wiatru: Adadem) oraz rogatego węża zwanego świętem smokiem Marduka (Muszuszu).

Muszuszu stanowi klasyczny przykład chimeryzacji, występujący nad wyraz często w przypadku istot mitycznych, o czym świadczy sposób w jaki go obrazowano: tylne nogi oraz szpony orła, przednie kończyny lwa, rogi byka, a głowa węża.i

Co ciekawe swoją finalną formę, jaką widzimy na Bramie Isztar, Muszuszu osiągnął w okresie babilońskim. Staroakadyjskie wizerunki prezentowały tą istotę jako węża o korpusie lwa, bez charakterystycznej długiej szyi.ii

mashussu

Istoty zdobiące Bramę Isztar pełniły funkcję strażników i opiekunów świętego miejsca. Podobne przypadki, gdy istotami strażniczymi były zwierzęta, występują na całym świecie np. kobra Wadżet występująca w koronie faraonów.

Historia Muszuszu

Akadyjskie słowo Muszuszu pochodzi od starszego sumeryjskiego wyrażenia: mus-hus. Oba wyrażenia w przybliżeniu oznaczają: wściekły lub straszliwy wąż.iv Ze względu na małą ilość zachowanych materiałów, artykuł będzie poruszał tylko sprawdzone fakty.

Historia Muszuszu skupia się w dużej mierze wokół sumeryjskiego (a później staro akadyjskiego miasta) Esznunna. Esznunna, jak każde miasto w rejonie Mezopotamii, posiadało swój panteon wierzeń wraz z naczelnym bóstwem. Bóstwa dominujące zmieniały się wraz z podbojami miasta oraz ekspansjami okolicznych ludów. Zapiski sugerują, że pierwotnym bogiem Esznunny był Ninazu: bóstwo podziemi, wegetacji, ale także węży.

Niektóre źródła łączą Ninazu z postacią zwaną Usum (traktowana jako starsza forma smoka Muszuszu) . Usum jest akadyjskim określeniem na: jadowitego węża. Opisywany był jako rogaty wąż posiadający dolne kończyny. Wąż ten posiadał wiele negatywnych konotacji: przede wszystkim był wrogiem człowieka. Pomimo negatywnego obrazu, był czczony jako święte zwierze (bardzo możliwe, że czczone z powodu swojej destrukcyjnej siły).v

Z początkiem okresu neobabilońskiego bóg Ninazu stracił swoją pozycję, jako główne bóstwo Esznunny na rzecz Tiszpaka. Co ciekawe, mimo że pierwotnie był określany bogiem wojny, jego postać w pewien sposób utożsamiana była z cechami reprezentowanymi przez Ninazu, przejmując część jego charakteru, ale przede wszystkim stając się, jak Ninazu, bóstwem węży. Usum lub Mus-hus dalej pełnił funkcję świętego zwierzęcia.

Ostatnim okresem w historii Muszuszu jest era dominacji babilońskiej. Gdy Esznunna dostała się pod wpływy Babilońskie, nastąpiła monopolizacja religijna tego miasta. Naczelnym bóstwem stał się Marduk (tak jak w całym państwie). Nie przeszkodziło to w kultywowaniu starych wierzeń, a w szczególności w czczeniu świętych istot. Na poczet licznych funkcji Marduka, została przypisana rola władcy świętego węża, który stał się z czasem jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Marduka. Ciekawym jest fakt, iż kolejnym władcą (chociaż mniej już znanym) Muszuszu stał się bóg Nabu, będący oczywiście synem Marduka.

Aspekt zła: Enuma Elisz

Muszuszu w okresie patronatu Marduka pełnił rolę pozytywną. Jako święte zwierzę boga bogów oraz jego służący wzywany był często do odpędzenia zła i zagrożeń trapiących ludy Babilonii. Istnieją za to zapiski ukazujące Muszuszu jako wysłannika zła, zagrażającego światu oraz bogom.

Babiloński epos, Enuma Elisz, oparł wizję powstania wszechświata na kanwie bitwy pomiędzy dobrem i złem. Bogowie Tiamat oraz Apsu symbolizowali chaos, pierwotny i nieuporządkowany wszechświat.

Pokolenie młodych bogów jakie wydali stało się powiernikiem porządku i dobra, które z czasem zatriumfowało (pozwalając powstać światu w formie jaką obecnie znamy).

Tiamat po zbrodni dokonanej przez młodych bogów (zabicie jej małżonka Apsu) przysięgła zemstę. W akcie furii wykreowała istoty mające zniszczyć winnych zabójstwa Apsu. Opisane jest to w tekście tymi słowami:

,,Wystawiła jaszczura, strasznego żmija i lahami,

olbrzymie lwy i złe psy, skorpiona-człowieka,

drapieżne û-mi, rybę-człowieka, rybę-barana,

niosące oręż, który nie oszczędza nikogo, nie lękające się walki, 

Jej zarządzenia są potężne, są one nie do sprzeciwienia im się.

Ogółem, jak te, stworzyła ich jedenaście.”vi

Basmu (jaszczur) wraz z Muszuszu (straszny wąż) rozpoczynają poczet istot mający siać spustoszenie wśród wrogów. Epos wskazuje wyraźnie, że wykreowane istoty były potworami: ich wygląd budził strach i odrazę. Symbolizowały zło wypływające z Tiamat, ale także jej gniew i chęć ukarania bogów za swój czyn. Stworzone istoty miały być karzącą bronią w rękach bóstwa.

Demony (bo tak można określić te kreatury) wraz z przegraną Tiamat zostały schwytane, a niektóre – zabite przez Marduka (tekst nie sugeruje które z nich).

W późniejszym okresie Muszuszu pojawia się jako święte zwierze Marduka. Istnieje wiele spekulacji na ten temat, jednak pewne jest to, że pojawia się tutaj forma dominacji bóstwa nad kreaturami stworzonymi przez Tiamat.

Muszuszu w nowym panteonie w imię Marduka służy także pozytywnym celom. Mroczna przeszłość została zatarta.

Babilońskie praktyki magiczne

Świat Babilończyków był pełen wszelakich sił metafizycznych. Człowiek żyjący w tamtych czasach głęboko wierzył, że siły te ingerują cały czas w życie ludzkie. Świadczy o tym pokaźny spis istot, który badany jest do dnia dzisiejszego. Tam jednak gdzie pojawiają się dobre byty, funkcjonują też te wrogo nastawione, ceniące zniszczenie, zsyłające choroby oraz inne nieszczęścia.

Wiara w istoty duchowe zaowocowała wynalezieniem czynności pozwalających korzystać z ich nadnaturalnych łask, czy też odpędzać te bardziej kłopotliwe. W ten sposób każdy przykładny mieszkaniec państwa wraz z pomocą kapłanów upraszał wyznawanych bogów i istoty im podległe do pomocy. Zazwyczaj miało to charakter rytualny, zawierający ofiary, petycje i inne czynności eskalujące szanse zdobycia przychylności bytu.

Muszuszu możemy znaleźć w licznych inkantacjach i tekstach rytualnych. Ze względu na rolę wysłannika Marduka, kreatura była często wzywana jako protektor, a także odpędzała nieprzechylne duchy. Nie sposób przytoczyć wszystkich tekstów oraz funkcji jakich w nich pełnił, lecz na potrzeby artykułu zostanie ukazany krótki fragment ceremonii:

„Gdy tylko [wyrecytujesz powyższe przed statuą włochatych]

[Wężową Boginią Narodzin,]

Gwałt[ownym] Wężem (Muszuszu), [Wielką Bestią Pogody, Rozgniewanym Lwem, Bizonem, Człowiekiem w postaci Skorpiona, Obrzydliwą Kozą,]

Czło[wiekiem] w postaci Ryby, [Lulal, Latarak, i Człowiekiem w postaci Lwa, powinieneś wyrecytować poniższe:]

Inkantacja: w[y jesteście statuami (…)]

od którego otrzymawszy glinę [Apsu] [uczyniłem (…)]

w dło[ni (…)]”vii

Ze względu na stan tablic oraz ich wiek, nie wszystkie fragmenty tekstów są pełne. W nawiasach zostały dopisane fragmenty brakujących słów lub zdań.

Fragment rytuału wymienia Muszuszu wraz z innymi bestiami, które były obecne w Enuma Elisz. Tym razem, w odróżnieniu od twierdzeń babilońskiego eposu, służyły one Mardukowi. Jak widać bestie nie tylko zyskały odkupienie, ale także znaczącą rolę w rytualizmie babilońskim.

Zakończenie

Muszuszu jest postacią na swój sposób kontrowersyjną. Wierny smok Marduka, protektor i obrońca przed złem, lecz zarazem narodzony wraz z chęcią zniszczenia bogów przez Tiamat. Analiza systemów religijnych ukazuje, że nie wszystkie postacie da się jednoznacznie określić i postawić ostatecznie po konkretnej stronie odwiecznego konfliktu: dobra i zła. Świat w oczach starożytnych nigdy nie był czarno-biały. Pozwolę zadać sobie w tym miejscu pytanie: czy to się kiedykolwiek zmieniło?


Przypisy:

i T. Bane: Encyklopedia of Beasts and monsters in myth: legend and folklore, Jefferson 2016, s. 231.

ii F. A. M. Wiggerman: Transtigridian Snake Gods, Nowy Jork 1997, s. 36.

iii Xiquinhosilva, zdjęcie na licencji CC BY-NC 2.0, dostępne w: link

iv F. A. M. Wiggermann,: Mesopotamian Protective Spirits. The Ritual Texts, Groningen 1992, s. 167.

v Tamże, s. 166-168.

vi Autor nieznany: Enuma Elisz, Tłum. Ks. Dr J. Bromski, Wrocław 1998.

vii F. A. M. Wiggermann: Mesopotamian Protective Spirits.., s. 23.

Zespół pasjonatów nieszablonowego myślenia oraz postępu intelektualnego, posiadający wieloletnie doświadczenie w obserwacji oraz analizie otaczającej rzeczywistości. Promotorzy kultury oraz doskonalenia się we wszystkich dziedzinach wiedzy. Wprawni badacze literatury ezoteryczno-okultystycznej oraz naukowej. Śmiali filozofowie czasów współczesnych, niestrudzeni w poszukiwaniu prawdy.

Leave a comment



Czat
Anika
także nie musisz udawać niedostępnego laughing takie zagrywki na tą rodzinę nie działają
Anika
Dobra ja uciekam, do potem winking
Szerakles
To Ojciec i Syn ?
Szerakles
Dobra k**wa madness
Szerakles
Ciekawe co pomyśli o nas AAdministracja x D
Mareczek
Lol
Mareczek
AAdministracja
Mareczek
Już sugerujesz, że są anonimowymi alkoholikami? madness
Equraed
Ave!
Equraed
Ktoś tutaj zna się na ziółkach?
Anika
A czego potrzebujesz? smiling
Anika
Red wgl mówił, że będzie jakiś kurs zielarski tak btw madness
Mareczek
Ohoho, jakieś kursy się szykują?
Equraed
Czegoś co pomaga łatwiej wprowadzić się w stan euforii
Equraed
Ale żeby to nie trwało nie wiadomo ile
Mareczek
A już miałem polecić Ci jakąś indicę madness
Equraed
Także z dawkowaniem też poproszę, co łaska : D i nie oczekuję odpowiedzi typu "maruhułanen" : V
Mareczek
To niestety nie pomogę Ci z tym tematem :/
Anika
Ah jeśli o to chodzi to polecam wysiłek fizyczny smiling 3 razy w tygodniu. Wystarczy pobudzić s ciele odpowiednią mieszankę hormonów.
Equraed
grzebanie w ziemi też pomaga
Equraed
w ziemii też są zawarte związki, które pomagają wytworzyć odpowiednie hormony
Anika
Jeśli to będzie regularne i się przy tym zmęczysz to tak madness
Equraed
ale powiem tak - nie będę w środku rytuału gonił z łopatą po podwórku :V
Equraed
afk 30 min.
Anika
To zrób pezed rytem smiling albo zacznij się śmiać w trakcie. Czasem też działa
Anika
Nie potrzebujesz niewiadomo czego, żeby osiągnąć stan euforii tongue_out
Equraed
Jednak poszukam kogoś, kto zna się na ziołach, bo to, o czym piszesz jest mi znajome
Equraed
jasne, najszybciej przyjdzie włożenie ręki w szorty :V
Equraed
ok zw
Mareczek
Oj ty niegrzeczny zboczuszku
Mareczek
Poczekaj aż Lucek przyjdzie
Mareczek
To się Tobą zajmie jak należy winking
Anika
Poczekaj aż wbij**arbara laughing ona zrobi porządek
Anika
Wbij**arbara*
Anika
Ok serio? Bar bara jest na cenzurze? XD
Mareczek
Barbara jest takim gagatkiem że własnej cenzury się doczekała
Mareczek
madness
Anika
No chamstwo madness
Equraed
Czemu akurat on?
Equraed
Nie straszcie mnie, bo będę miał mokre sny
Equraed
szkoda rogówki, jeszcze mi zostało 26 rat do spłacenia ; /
Mareczek
Czemu?
Mareczek
Ja Ci pokażę czemu
Mareczek

Equraed
8 sekund... Pasuje
Equraed
w sensie mam dość x D
Lucek Mostowiak
Mareczek?
Lucek Mostowiak
Przyjechałeś synu już z Grabiny?
Lucek Mostowiak
Nie spodziewałem się, że tutaj cię zastanę.
Mareczek
Widzisz. Życie lubi zaskakiwać ojciec ^^
Lucek Mostowiak
Ty się przygotuj bo robią niedługo fake śmierć moją
Lucek Mostowiak
Pocieszaj matkę twoją
Lucek Mostowiak
Barbarę
Lucek Mostowiak
Barbara
Lucek Mostowiak
barbara
Lucek Mostowiak
hm myślałem, że będzie ukrywać to słowo jak wcześniej madness
Mareczek
Barabara?
Mareczek
Chcesz cenzurować małżonkę swą a matkę moją?
Lucek Mostowiak
ten sb ją cenzurował
Mareczek
Esbek? madness
Wszystkich użytkowników: 1

Statystyki

  • 310
  • 70

Website Security Test

Copyright 2017 © All Rights Reserved Okult.pl     Designed by Okult.pl